top
logo

Kontakt


Strona Główna Emerytury Nowe zasady waloryzacji rent i emerytur
Nowe zasady waloryzacji rent i emerytur
Poniedziałek, 03 Marzec 2008 14:50

Od 1 marca 2008 r. zmieni się sposób waloryzacji świadczeń emerytalnych i rentowych. Zmiany są korzystne dla emerytów i rencistów, ponieważ spowodują, że świadczenia, które otrzymują będą rosły co roku wraz ze wzrostem cen. Wprowadziła je ustawa z 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 191 z 2007 r., poz. 1368), która weszła w życie 1 stycznia 2008 r.

Co to jest waloryzacja?

Ważne zwłaszcza dla rencistów i emerytów pojęcie "inflacja" oznacza wzrost cen towarów i usług spowodowany zbyt dużą ilością pieniędzy na rynku (pieniądz traci swoją wartość nabywczą). Waloryzując emerytury i renty przywraca się im wartość, którą utraciły poprzez wzrost cen.
W ubiegłym roku znacznie wzrosły ceny żywności, ale nie zostały podwyższone emerytury i renty. Świadczenia te nie są przeważnie wysokie, dlatego odczuli Państwo wzrost cen we własnych portfelach. Wprowadzone zmiany spowodują, że renty i emerytury będą rosły wraz ze wzrostem cen.

Tak było dotychczas

Do tej pory świadczenia waloryzowano, jeżeli od ostatniej podwyżki rent i emerytur wskaźnik inflacji wzrósł o 5 proc.
Jeżeli przez dwa lata wskaźnik inflacji nie wzrósł o 5 proc., to waloryzacji dokonywano w marcu kolejnego roku.

Przykład: jeżeli w 2002 i 2003 r. wskaźnik inflacji nie wzrósłby o 5 proc., to waloryzacja musiałby być dokonana w marcu 2004 r.

Tak jest obecnie

Zgodnie z nową ustawą renty i emerytury są waloryzowane co roku, w marcu. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji. Do równania bierzemy świadczenie i podstawę jego wymiaru w wysokości przysługującej nam w ostatnim dniu lutego roku, w którym przeprowadzana jest waloryzacja (np. w 2008 r. będzie to dzień 29 lutego 2008 r.).

Podstawowe pojęcia

Poniżej wyjaśnię, jak należy rozumieć poszczególne słowa oraz zwroty użyte w powyższej definicji waloryzacji.
Czym jest świadczenie nie trzeba wyjaśniać. Przypomnę jednak definicję podstawy wymiaru emerytury i renty. Jest to przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne - ustalona zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie będę wyjaśniać sposobu jej wyliczania, ponieważ wymagałoby to napisania kolejnego artykułu. Zainteresowanych odsyłam do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 15 do art. 23).

Z kolei wskaźnik waloryzacji to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.

I znowu pojawiają się trudne wyrażenia. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych to:

  • średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów
    albo
  • średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem.
Prościej mówiąc są to dwie kwoty dotyczące wzrostu cen w danym roku, które ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
Do naszego równania przyjmujemy kwotę wyższą.

Czyli wskaźnik waloryzacji to opisana wyżej kwota dotycząca wzrostu cen + 20 proc. (albo więcej) realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzednim.

O wysokości realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzednim również dowiemy się z "Monitora Polskiego". Jest ogłaszany w takim samym trybie jak wskaźniki.

Terminy ogłaszania komunikatów

A oto terminy, w których muszą ukazać się wymienione wyżej komunikaty ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego:

  • do końca stycznia muszą ukazać się komunikaty dotyczące:
    • średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku kalendarzowym,
    • średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w poprzednim roku kalendarzowym;
  • do 7-ego roboczego dnia lutego musi ukazać się komunikat dotyczący realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.

Zadecyduje Komisja Trójstronna

Przytoczona w ramce powyżej definicja "wskaźnika waloryzacji" zwiera zwrot "o co najmniej 20 proc.". W praktyce wysokość zwiększenia rent i emerytur będzie corocznie ustalana w drodze negocjacji w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych.
Komisja Trójstronna musi uzgodnić wysokość wzrostu w terminie 5 dni od dnia ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku "Monitor Polski" wspomnianych powyżej komunikatów.

Jeżeli Komisja Trójstronna uzgodni we wskazanym terminie wysokość wzrostu, to wstawiamy ją do naszego równania. Tak obliczony wskaźnik waloryzacji podlega ogłoszeniu w Dzienniku "Monitor Polski" jako komunikat ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.
Jeśli Komisja Trójstronna nie uzgodni stanowiska, to wysokość wzrostu określa Rada Ministrów. Wysokość wzrostu wstawiamy do naszego równania. Tak wyliczony wskaźnik waloryzacji jest publikowany w drodze rozporządzenia.

Podsumowując, waloryzacja będzie zależała od:
  • wzrostu cen towarów i usług;
  • 20 proc. wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzedzającym waloryzację;
  • wyniku negocjacji w ramach Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno - Gospodarczych, która może uzgodnić, że waloryzacja uwzględni więcej niż 20 proc. wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzedzającym waloryzację.


Ważne informacje związane z waloryzacją:

Po pierwsze: waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji.
Przykład: Panu Janowi przyznano emeryturę w dniu 13 marca 2008 r.

Waloryzacja następuje od dnia 1 marca danego roku za rok poprzedni. Czyli waloryzacja za rok 2007 nastąpi od 1 marca 2008 r. Oznacza to, że Pan Jan w 2008 r. nie będzie miał waloryzowanej emerytury, gdyż otrzymał ją po dniu 1 marca 2008 r. Waloryzacja jego emerytury nastąpi po raz pierwszy w marcu 2009 r. za rok 2008.
Po drugie: waloryzacja następuje z urzędu, to znaczy ani emeryt ani rencista nie muszą składać żadnych druków ani formularzy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Przykład: Pan Jan otrzymuje emeryturę od 2000 r. Pan Jan nie musi wypełniać żadnych upiornych druków - ZUS w marcu 2008 r. wypłaci mu większą (zwaloryzowaną) emeryturę i przyśle informację o jej wysokości. Tak samo będzie w marcu 2009 r. i w latach kolejnych.

Po trzecie: waloryzacja obejmie:

  • rentę z tytułu niezdolności do pracy,
  • rentę rodziną,
  • emeryturę,
  • dodatki do rent i emerytur (dodatek pielęgnacyjny i dodatek dla sierot zupełnych),
  • świadczenia przedemerytalne.
Waloryzacja będzie też miała wpływ na inne świadczenia, których wysokość zależy od wysokości świadczeń emerytalno - rentowych wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (np. na wysokość świadczeń otrzymywanych na podstawie ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity: Dz. U. 1998 r. Nr 7 poz. 25).

Inne zasady waloryzacji rent i emerytur w marcu 2008 r.

W marcu 2008 r. renty i emerytury zostaną po raz pierwszy zwaloryzowane według nowych zasad. Tej waloryzacji dotyczy jednak jedna istotna różnica w stosunku do kolejnych lat. Podwyżka przyznana w 2008 r. uwzględni inflację i wzrost wynagrodzeń z dwóch poprzednich lat. W następnych latach podwyżka ma uwzględniać inflację i wzrost wynagrodzeń tylko z roku poprzedzającego. Różnica wynika z faktu, że w roku 2006 nie było waloryzacji.

Dwa wskaźniki waloryzacji

Oznacza to, że w 2008 r. będą obowiązywały dwa różne wskaźniki waloryzacji.

  • Dla osób, które uzyskały rentę lub emeryturę przed dniem 1 marca 2007 r. - wskaźnik waloryzacji obejmie inflację i wzrost plac w 2006 i 2007 r.
  • Dla osób, które uzyskały rentę lub emeryturę po dniu 1 marca 2007 r. ale przed dniem 1 marca 2008 r. - wskaźnik waloryzacji obejmie inflację i wzrost plac w tylko w roku 2007.
Przykład 1: Panu Janowi przyznano emeryturę w dniu 15 maja 2006 r., czyli przed dniem 1 marca 2007 r. Podwyżka jego emerytury obejmie inflację i wzrost płac w roku 2006 i 2007.
Przykład 2: Pani Ani przyznano emeryturę w dniu 30 marca 2007 r., czyli po dniu 1 marca 2007 r. Podwyżka jej emerytury obejmie inflację i wzrost plac tylko w 2007 r.

Ile wzrosną świadczenia?

  • Najpierw sprawdzamy w komunikatach wysokość wskaźników.
  • Średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem za rok 2007, w stosunku do 2005 r. wynosi 103,5 proc. (wzrost cen o 3,5 %).
    Średniorocznego wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów za rok 2007, który w stosunku do 2005 r. wynosi 104,4 proc. (wzrost cen o 4,4 %).
    Dane za rok 2006 dotyczące średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem oraz dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w stosunku do 2005 r. wynoszą odpowiednio 101,0 proc. i 101,4 proc.
  • Wybieramy wskaźnik wyższy, czyli średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów.
  • Sprawdzamy wyniki negocjacji Komisji Trójstronnej ds. Społeczno - Gospodarczych.
  • W tym roku nie doszło do porozumienia. Związki zawodowe na forum Komisji proponowały przyjęcie do naszego równania 50 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Spowodowałoby to wzrost rent i emerytur o 9 proc.
    Nie zgodzili się na to rząd i pracodawcy z uwagi na ograniczenia budżetowe związane z wysokością środków przewidzianych na ten cel. Rząd i pracodawcy zaproponowali zwiększenie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych o ustawowe 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Wicepremier - minister ds. gospodarki Waldemar Pawlak i mister ds. pracy Jolanta Fedak zapewnili jednak, że rozmowy o waloryzacji rent i emerytur w 2009 r. rozpoczną się w ramach Komisji Trójstronnej jednocześnie z debatą nad założeniami do budżetu Państwa na rok 2009.
  • Wyliczamy wskaźnik zgodnie z naszym równaniem. Możemy też sprawdzić wysokość wskaźnika, czyli poprawność naszych wyliczeń w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie wskaźników waloryzacji emerytur i rent.
  • W 2008 roku wskaźnik waloryzacji emerytur i rent przyznanych przed 1 marca 2007 r. wynosi 106,5 proc. Oznacza to wzrost emerytury o 6,5 proc.
    [Wskaźnik wzrostu cen (inflacji) w wysokości 4,4 proc. + 20 proc. wzrostu wynagrodzenia w wysokości 10, 5 proc. (co daje 2,1 proc.) = 6,5 proc.]

Przykład: Panu Janowi przyznano emeryturę w dniu 15 maja 2006 r., czyli przed dniem 1 marca 2007 r. Pan Jan ma emeryturę w wysokości 1200 zł. Mnożymy wysokość emerytury przez 6,5 proc. i otrzymujemy wysokość podwyżki tj. 78 zł.
W 2008 roku wskaźnik waloryzacji emerytur i rent przyznanych w okresie od 1 marca 2007 r. do 29 lutego 2008 r., wynosi 104,2 proc. Oznacza to wzrost emerytury o 4,2 proc.

[Wskaźnik wzrostu cen (inflacji) w wysokości 3,0 proc. + 20 proc. wzrostu wynagrodzenia w wysokości 6,3 proc. (co daje 1,2 proc.) = 4,2 proc.]
Przykład: Pani Ani przyznano emeryturę w dniu 30 marca 2007 r., czyli po dniu 1 marca 2007 r. Pani Ania ma emeryturę w wysokości 1200 zł. Mnożymy wysokość emerytury przez 4,2 proc. i otrzymujemy wysokość podwyżki tj. 50,4 zł.

Na tych samych zasadach wylicza się wzrost pozostałych świadczeń.

Dzięki waloryzacji od dnia 1 marca 2008 r. najniższa emerytura wyniesie 636,29 zł.
Nowe, wyższe emerytury i renty zostaną wypłacone już w marcu, w dniu otrzymywania świadczeń.

Przykład 1: Pan Jan otrzymuje emeryturę 15. dnia każdego miesiąca. Podwyższoną (zwaloryzowaną) emeryturę otrzyma więc 15 marca 2008 r.
Przykład 2: Pani Ania otrzymuje emeryturę 25. dnia każdego miesiąca. Podwyższoną (zwaloryzowaną) emeryturę otrzyma więc 25 marca 2008 r.

Podwyższenie kwoty bazowej

Poza waloryzacją, ustawa z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziła jeszcze jedną zmianę, która będzie mieć wpływ na wysokość rent i emerytur. Zmiana dotyczy emerytów i rencistów urodzonych po dniu 31 grudnia 1929 r. Będzie to ostatni etap podwyższania kwot bazowych przyjętych do obliczania wysokości rent i emerytur z tzw. starego portfela.

Kwota bazowa stanowi jeden z trzech składników emerytury, dlatego jej podwyższenie ma wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego.
Zgodnie art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych emerytura osób, o których mowa wyżej składa się z następujących składników:

  • 24 proc. kwoty bazowej,
  • po 1,3 proc. podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
  • po 0,7 proc. podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych.

W latach 1993-1998 kwota bazowa była niższa niż 100 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W 1993 r. wynosiła 91 proc. Dopiero od 1999 r. obowiązuje kwota bazowa w wysokości 100 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
Zmiana spowoduje, że od dnia 1 marca 2008 r. emerytura tych osób zostanie przeliczona na nowo, a do wyliczenia zostanie przyjęta kwota bazowa w wysokości 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne, określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, w poprzednim roku kalendarzowym.

Podwyższanie kwoty bazowej miało następować stopniowo, jednak wspomniana wyżej ustawa z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadziła jednorazową podwyżkę.

(źródło: rodzina.gov.pl, Magdalena Brodowska)

 

bottom
top

bottom

Wszystkie prawa zastrzeżone - serwisfinansowy.net